Nieuws

Deventer Mysterie: Wie bespeelt de klokken van de Lebuinustoren?

Geplaatst 25 okt. 2017 01:43 door Marijn Achterkamp   [ 25 okt. 2017 01:46 bijgewerkt ]

Klokken van de Lebuinis

Van Bach tot Nick en Simon: elke vrijdag en zaterdag klinken vanaf de Lebuinustoren liederen door de binnenstad van Deventer. Hoewel iedereen de klokkenspeler hoort, kan niemand hem zien. Ik beklom de trappen van de toren en bezocht de beiaardier op zijn bijzondere werkplek.

Twee keer per week maakt Jan Willem Achterkamp (64), de 18e stadsbeiaardier van Deventer, de tocht naar zijn speelcabine op 46 meter hoogte. Op de eeuwenoude, uitgesleten treden van de smalle wenteltrap loopt hij letterlijk in de voetsporen van zijn voorgangers. Achterkamp is de klim inmiddels gewend, maar neemt er wel de tijd voor: “Als ik eenmaal boven ben, moet ik er tegenaan.”

de stadsbeiaardiers van Deventer. Foto Marieke Vroom
De stadsbeiaardiers van Deventer. Foto: Marieke Vroom

Inspelen op de actualiteit

Tussen de klokken kijk je uit over de stad, de uiterwaarden en de IJssel met vrachtschepen die er in de verte als speelgoed uitzien. Vandaag begint de beiaardier met Tears in Heaven van Eric Clapton. Ter gedachtenis aan Anne Faber, vertelt hij. “Ik speel voor de mensen, dus ik stem de muziek af op wat er leeft. Toen vorige week bekend werd dat Eberhard van der Laan was overleden, speelde ik Aan de Amsterdamse Grachten van Wim Sonneveld.” Maar wat de actualiteit ook is, onder het motto “geen dag zonder Bach” speelt hij altijd wel een stuk van de Duitse componist.

Jan Willem Achterkamp in de speelcabine van de Lebuinistoren
Jan Willem Achterkamp in de speelcabine van de Lebuinistoren. Foto: Marieke Vroom

‘De klokken bleven knagen’

Jaren geleden, tijdens zijn opleiding Solozang en Koordirectie aan het conservatorium, kwam Achterkamp voor het eerst in aanraking met het beiaardiersvak. “Ik ging langs bij de toenmalige stadsbeiaardier van Deventer, hier in de Lebuinustoren. Ik vond het werk meteen geweldig, maar ik was al bijna klaar met mijn studie en kon aan de slag als zangdocent. Dus toen heb ik het er maar bij gelaten. De klokken bleven echter knagen en rond mijn 50e ben ik alsnog naar de beiaardsschool gegaan.”

Werkplek met uitzicht. Foto: Marieke Vroom

Stradivarius onder de carillons

Nu is hij de beiaardier van Deventer, Bathmen, Dinxperlo en de Business Universiteit Nyenrode in Breukelen. “Het uitzicht vanaf de Lebuinus is het mooist, in andere torens speel je toch vaak in donkere, afgesloten hokjes.” Ook is het carillon dat in Deventer hangt erg bijzonder. Het grootste deel van de 53 klokken stamt nog uit 1647 en is gemaakt door de Hemony broers, de beroemdste klokkengieters uit de geschiedenis. “Het is de Stradivarius onder de carillons. Jonge beiaardiers houden mijn pensioendatum al in de gaten!” En geef ze eens ongelijk.

Twitter van toen

Het beiaardiersvak is ontstaan door de vele klokken die in kerktorens hingen, legt Achterkamp uit. In de middeleeuwen hadden ze namelijk overal een klok voor. Niet alleen om de tijd aan te geven, maar bijvoorbeeld ook om de bevolking bijeen te roepen voor belangrijke gebeurtenissen, te waarschuwen als er brand was of te laten weten dat de stadspoorten dicht gingen voor de nacht. “Klokken waren eigenlijk het Twitter van toen en hielden de mensen op de hoogte van wat er allemaal gebeurde in hun stad of dorp.” Op een gegeven moment ontstond het idee om muziek te maken met al die verschillende klokken door er met hamers op te slaan. Dit ‘beieren’ ontwikkelde zich uiteindelijk tot de beiaard zoals we het nu kennen.

De stadsbeiaardier van Deventer. Foto: Marieke Vroom

Heel om half

Nu ik de beiaardier toch spreek, vraag ik hem meteen of hij het antwoord weet op een andere Deventer Mysterie. Arjen Zijlstra mailde ons met de vraag waarom de klok van de Lebuinus tijdens het halve uur ook heel slaat: als het bijvoorbeeld half zes is slaat de klok ook zes keer. “Dat is omdat mensen vroeger zelf nog niets in huis hadden waar je op kon zien hoe laat het was. Als je ’s nachts wakker werd en de kerkklok sloeg maar één keer, dan zou je niet weten of het nou half zes, half vijf of half drie was. Als je goed luistert kun je wel verschil horen tussen het hele en het halve uur: de uurklok is namelijk groter en klinkt daardoor lager dan de andere.”

Vrouwelijke topbeiaardiers te gast in Deventer

Geplaatst 9 aug. 2017 04:06 door Marijn Achterkamp


Zomer- beiaardserie EK Deventer

Geplaatst 23 jul. 2017 03:59 door Marijn Achterkamp   [ 23 jul. 2017 04:00 bijgewerkt ]

Vanwege het feit dat Deventer deze zomer één van de speelsteden is voor het EK Damesvoetbal, heb ik als Stadsbeiaardier een zomer- beiaardserie georganiseerd met louter vrouwelijke beiaardiers. Zij zullen het thema de vrouw in de muziek op allerlei wijzen belichten in hun programmering. Vanzelfsprekend is er aandacht voor vrouwelijke componisten.

Deze zeven internationaal actieve beiaardiers zullen op de Deventer Lebuïnustoren zeker op hoog niveau scoren. Het is tevens een aanmoediging voor onze voetbaldames om er ook muziek van te maken.

De concerten worden gegeven op de zaterdagmiddagen in de periode van 8 juli tm. 19 augustus, steeds van 14.00 – 15.00 u.

De programma's zijn o.a. te vinden op http://klassiekemuziekdeventer.nl/node/3038

Wenen aan de Vecht: een kunst- annex liefdadigheidsmanifestatie

Geplaatst 23 jul. 2017 03:53 door Marijn Achterkamp   [ 23 jul. 2017 04:05 bijgewerkt ]

Op 17 juni 1937 organiseerde de joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker op kasteel Nijenrode het evenement Wenen aan de Vecht: een kunst- annex liefdadigheidsmanifestatie.
Het Concertgebouworkest o.l.v. Willem Mengelberg begeleidde een keur van Weense artiesten.

Dit feit werd op 17 juni 2017 herdacht onder de naam Ventië aan de Vecht. Hoofdgast was mevrouw Marei von Saher, schoondochter van de heer Goudstikker. 
Art Fund Nyenrode had ter gelegenheid hiervan, mij als universiteitsbeiaardier, verzocht een
beiaardcompositie te schrijven als blijk van dank voor haar aanwezigheid. Het werd de compositie Dittico (tweeluik)*.
Na afloop van de première werd op het bordes van het kasteel bijgaande foto gemaakt, waarop eveneens haar dochters en kleindochter te zien zijn.


Jan Willem Achterkamp Bordes Nijenrode

* Toelichting Dittico
De titel van het werk is ontleend aan de picturale dittico's. Hier zien we een abstract
muzikaal tweeluik . Beide delen zijn gebaseerd op notennamen van de toonladder. In de
eerste fantasie vinden we de volgende noten . S is in het Nederlande een Es. De H is Duits
voor onze B. Op deze wijze kan de naam Sahe(r) getransformeerd worden naar Es A H E.
( de eerste noten van het stuk).Deze manier van componeren was zeer populair in de 16e
en 17e eeuw.Zelfs Bach gebruikte zijn naam in zijn composities.
Het stuk begint dromerig maar komt al snel “down to earth”in een soort middeleeuws
parallel organum.Het middendeel maakt gebruik van de openingsnoten op een levendige
wijze met onregelmatige ritmes.
In de tweede fantasie zien we dezelfde werkwijze. Hier wordt gebruik gemaakt van de
noten A G D Es en E, zoals we die vinden in de naam van Jacques Goudstikker. De
openingsmaat klinkt tamelijk dramatisch, gevolgd door een teer en gevoelig thema. Voorts
horen we een levendig Allegretto, uitmondend in een herhaling van de openingsmaat, zij
het nu een kleine terts hoger. Het stuk eindigt vervolgens in een zekere berusting, dan wel
gelatenheid. Van dit laatste deel heb ik ook een versie voor viool-solo gemaakt.

Brocante beiaard zomerserie

Geplaatst 26 jul. 2016 06:46 door Marijn Achterkamp   [ 26 jul. 2016 06:49 bijgewerkt ]

Ook dit jaar  is het me weer gelukt om een mooie zomerserie Beiaardconcerten samen te stellen met top-collega's uit binnen- en buitenland.. Maar al te graag komen ze af op ons fameuze Hemonycarillon uit 1647.

Ik hoop dat u er van zult genieten. er zijn verschillende mooie luisterplaatsen, zoals de terrassen op het Grote Kerkhof, de trappen van het Stadhuis en de tuin van het Stadhuis, die te bereiken is via de Grote Poot. 

ik heb een droom - (artikel uit Trouw 7 november 2015)

Geplaatst 30 nov. 2015 01:05 door Marijn Achterkamp   [ 30 nov. 2015 02:00 bijgewerkt ]


Nieuwe klokken voor Nyenrode-carillon

Geplaatst 30 nov. 2015 00:53 door Marijn Achterkamp   [ 30 nov. 2015 00:54 bijgewerkt ]




Inhangen nieuwe klokken carillon Nyenrode


Programma Symposium 100 jaar klokken op Nyenrode

Geplaatst 30 nov. 2015 00:50 door Marijn Achterkamp   [ 30 nov. 2015 02:01 bijgewerkt ]

Een toekomstvisie voor de beiaardcultuur in nederland en daarbuiten mogelijkheden voor de kleine beiaard.
programma symposium 100 jaar klokken op nyenrode

Uitnodiging - symposium 21-11-2015 Een toekomstvisie voor de Nederlandse beiaardcultuur en daarbuiten

Geplaatst 6 okt. 2015 05:14 door Marijn Achterkamp   [ 6 okt. 2015 05:22 bijgewerkt ]

Ter gelegenheid van 100 jaar klokken over Nyenrodewordt door universiteitsbeiaardier Jan Willem Achterkamp een symposium georganiseerd op zaterdag 21 november 2015 onder de titel

Een toekomstvisie voor de Nederlandse beiaardcultuur en daarbuiten 
Mogelijkheden voor de kleine, lichte beiaard

Plaats                       Kasteel Nijenrode Straatweg 25 3621 BG Breukelen

tijd                            10.00 u.– 17.30u.

Prijs                          € 27,50 all in

opgave                      I.v.m. beperkte capaciteit van de Ridderzaal graag z.s.m. 

informatie/opgave     j.w.achterkamp@nyenrode.nl

Programma               programma (pdf)

Dinxperlo's Beiaardboek nu online te koop

Geplaatst 30 sep. 2015 05:01 door Marijn Achterkamp   [ 6 okt. 2015 05:17 bijgewerkt ]

1-10 of 40